Definitie: Uptime is de tijd dat een server, website of applicatie beschikbaar is en normaal werkt, meestal uitgedrukt als percentage van een maand of jaar. Het tegenovergestelde is downtime: de tijd dat een systeem niet bereikbaar is of zijn taak niet kan uitvoeren.
In het kort
- Uptime bereken je als (totale tijd min downtime) gedeeld door totale tijd, maal 100.
- Een uptime van 99,9 procent betekent ongeveer 43 minuten downtime per maand of bijna 9 uur per jaar.
- Hostingpartijen leggen een uptimegarantie vast in hun SLA, vaak met uitzonderingen zoals gepland onderhoud.
- De uptime van een webapplicatie hangt af van de hele keten: server, code, database en externe diensten.
Wat is uptime?
Uptime is een maat voor betrouwbaarheid. Het zegt hoe groot het deel van de tijd is waarin een systeem doet wat het moet doen. Een website met een uptime van 100 procent is altijd bereikbaar geweest, een website met 99 procent was een procent van de tijd onbereikbaar.
OVHcloud omschrijft uptime als de periode waarin een server operationeel is en zijn diensten zonder onderbreking levert. Downtime is de periode waarin de server niet beschikbaar is of zijn functies niet kan uitvoeren. Dat kan een volledige storing zijn, maar volgens OVHcloud ook een situatie waarin pagina’s zo traag laden dat de dienst in de praktijk niet bruikbaar is.
Het woord komt uit het Engels: up betekent in werking, down buiten werking. In het Nederlands spreek je ook van beschikbaarheid of bedrijfstijd.
Hoe bereken je uptime?
Volgens Bitcatcha is de formule:
Uptime = (totale tijd − downtime) / totale tijd × 100
Een maand van 30 dagen telt 43.200 minuten. Was een website in die maand 43 minuten onbereikbaar, dan is de uptime (43.200 − 43) / 43.200 × 100 = 99,9 procent.
Wat betekenen de percentages?
Een klein verschil achter de komma maakt in de praktijk veel uit. Subger zet de maximale downtime per maand op een rij, aangevuld met de jaartotalen van Bitcatcha en OVHcloud:
| Uptime | Maximale downtime per maand | Per jaar (ongeveer) |
|---|---|---|
| 99% | Ongeveer 7 uur en 18 minuten | Ruim 3,5 dag |
| 99,9% | Ongeveer 43 minuten | Ongeveer 8,8 uur |
| 99,95% | Ongeveer 22 minuten | Ongeveer 4,4 uur |
| 99,99% | Ongeveer 4,3 minuten | Ongeveer 53 minuten |
| 99,999% | Ongeveer 26 seconden | Iets meer dan 5 minuten |
Elke extra negen maakt het toegestane uitvalvenster ongeveer tien keer kleiner. De term five nines, 99,999 procent, wordt gebruikt voor systemen waarbij uitval nauwelijks acceptabel is, zoals telefonie of betaalverkeer. Voor de meeste zakelijke websites en webapplicaties is 99,9 procent een gebruikelijke norm. Bitcatcha noemt dat ook de standaard uptimegarantie bij hostingpartijen.
Wat is een uptimegarantie?
Een uptimegarantie is een toezegging van een hosting- of softwareleverancier over de minimale beschikbaarheid, vastgelegd in de SLA. Haalt de leverancier die niet, dan volgt meestal een compensatie in de vorm van servicecredits: een korting op de factuur van de maand waarin het misging.
Lees zo’n garantie goed. Volgens Subger en Bitcatcha sluiten SLA’s vaak uit:
- gepland onderhoud;
- storingen die de klant zelf veroorzaakt;
- storingen bij externe partijen;
- aanvallen zoals DDoS;
- overmacht.
Een hoster kan zo een hoog percentage halen terwijl de website in de praktijk langere tijd onbereikbaar was. Bitcatcha noemt een uptime van 100 procent onrealistisch en merkt op dat hosts die dat adverteren meestal alleen de uptime van hun netwerk bedoelen. Daarnaast is een servicecredit van een paar euro meestal veel minder waard dan de schade van een storing. Meer over beschikbaarheidsafspraken lees je in het artikel over een SLA.
Wat veroorzaakt downtime?
OVHcloud noemt de meest voorkomende oorzaken:
| Oorzaak | Voorbeeld |
|---|---|
| Hardware | Een defecte schijf, geheugen of voeding |
| Software | Een fout in de code of een verouderd onderdeel |
| Netwerk | Stroomuitval of een storing bij de provider |
| Cyberaanvallen | Een DDoS-aanval die de server overbelast |
| Menselijke fouten | Een verkeerde configuratie of een mislukte update |
| Overbelasting | Meer bezoekers of verzoeken dan de server aankan |
| Gepland onderhoud | Updates die een herstart vragen |
Bij webapplicaties komt daar een belangrijke categorie bij: externe diensten. Een applicatie die voor inloggen, betalen, e-mail of AI afhankelijk is van andere diensten, is zo betrouwbaar als de zwakste schakel. Als de betaalprovider uitvalt, werkt de afrekenstap niet, ook al draait je eigen server perfect.
Hoe meet je uptime?
Het dashboard van je hostingpartij geeft een eerste beeld, maar dat is geen onafhankelijke meting. Subger raadt monitoringtools aan zoals UptimeRobot, Pingdom of Better Stack. Zo’n tool stuurt op vaste momenten een verzoek naar je website of applicatie en controleert of het antwoord klopt. RoseHosting beschrijft dat monitoring meestal een HTTP-verzoek doet en een 200 OK-antwoord verwacht. Het controle-interval loopt van 30 seconden voor zakelijke toepassingen tot tien minuten of meer voor hobbyprojecten.
Voor een webapplicatie is alleen de voorpagina controleren vaak niet genoeg. Een goede controle kijkt ook of inloggen werkt, of de database antwoordt en of achtergrondtaken op tijd draaien. Een applicatie kan bereikbaar zijn terwijl de wachtrij met e-mails al uren stilstaat.
Wat kost downtime?
RoseHosting geeft een eenvoudige rekenmethode: het aantal uren downtime maal de omzet per uur, vermenigvuldigd met het deel van de omzet dat via de website loopt. In hun voorbeeld levert een bedrijf met 1.000 dollar omzet per uur, waarvan 30 procent via de website, 300 dollar per uur downtime in. Bij een interne bedrijfsapplicatie zit de schade vaker in stilstand: medewerkers die niet verder kunnen, aanvragen die blijven liggen en extra werk om achterstanden in te halen. Volgens RoseHosting kan regelmatige uitval ook de vindbaarheid in zoekmachines schaden.
Hoe verhoog je de uptime van een applicatie?
- Monitoring met meldingen. Weet als eerste dat er iets mis is, niet pas als een klant belt.
- Onderhoud plannen. Voer updates uit op momenten met het minste gebruik en kondig ze aan.
- Back-ups en een herstelplan. Een back-up helpt alleen als je weet hoe en hoe snel je hem terugzet.
- Redundantie. Meerdere servers of automatisch schalen vangen uitval of piekbelasting op.
- Testen voor livegang. Geautomatiseerde tests en een testomgeving voorkomen dat een fout direct in productie komt.
- Externe diensten afvangen. Laat de applicatie netjes reageren als een externe dienst niet antwoordt, bijvoorbeeld door een taak later opnieuw te proberen.
- Beveiliging. Firewalls, updates en bescherming tegen aanvallen beperken uitval door misbruik.
Hoeveel van deze maatregelen nodig zijn, hangt af van wat uitval kost. Elke extra negen achter de komma maakt een systeem duurder om te bouwen en te beheren.
Hoeveel uptime heb je nodig?
Niet elke applicatie hoeft altijd bereikbaar te zijn. Een interne tool die alleen tijdens kantooruren wordt gebruikt, kan prima ’s nachts onderhoud krijgen. Een webshop of klantportaal dat klanten ook in het weekend gebruiken, vraagt meer. Stel jezelf daarom drie vragen: wie merkt een storing het eerst, wat gebeurt er als het systeem een uur niet werkt, en hoe snel moet het weer draaien? De antwoorden bepalen welke hosting, monitoring en afspraken passen.
Wat betekent dit voor jouw project?
Bij een nieuwe applicatie wil ik vooraf duidelijk hebben wat we met een eerste versie bedoelen, en daar hoort ook bij hoe belangrijk beschikbaarheid is. Een applicatie die af en toe gebruikt wordt, vraagt andere keuzes dan een systeem waar een team de hele dag mee werkt. In de betaalde blauwdruk leg ik de afhankelijkheden vast, zoals hosting en externe diensten, zodat helder is waar de risico’s zitten.
Mijn eigen contentstudio laat zien waarom dat ertoe doet. Die interne workflow bereidt bronnen, teksten en beelden voor en plant publicaties in om 08.00 uur. Voorbereid, ingepland en gepubliceerd zijn daarin verschillende statussen. Een geplande stap werkt alleen als het systeem op dat moment draait, dus een bereikbare website zegt nog niet alles. Daarom kijk ik bij beheer ook naar achtergrondtaken en niet alleen naar de voorpagina.
Vraag? Wil je een applicatie waar je team op kan bouwen? Stuur me wie ermee werkt, wanneer het gebruikt wordt en wat er gebeurt als het een uur niet werkt. Dan bepalen we samen de logische eerste stap. Lees meer over een webapplicatie bouwen.
Veelgestelde vragen over uptime
Wat betekent uptime?
Uptime is de tijd dat een server, website of applicatie beschikbaar is en normaal werkt, meestal uitgedrukt als percentage van een maand of jaar. Het tegenovergestelde is downtime, de tijd dat een systeem niet bereikbaar is of niet goed werkt.
Wat betekent een uptime van 99,9 procent?
Bij 99,9 procent uptime mag een dienst ongeveer 43 minuten per maand of bijna 9 uur per jaar onbereikbaar zijn. Het is een gebruikelijke uptimegarantie bij hostingpartijen, waarbij gepland onderhoud vaak niet meetelt.
Wat is een uptimegarantie?
Een uptimegarantie is een toezegging van een leverancier over de minimale beschikbaarheid van een dienst, vastgelegd in de SLA. Wordt die niet gehaald, dan volgt meestal een compensatie in de vorm van servicecredits op de factuur.
Verwante termen
SLA · Cloud hosting · VPS-server · Doorontwikkeling en onderhoud · Schaalbaarheid · DevOps · Go-live
← Terug naar de kennisbank