Definitie: WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines: de internationale richtlijnen van het W3C om websites, webapplicaties en apps toegankelijk te maken voor mensen met een beperking. De richtlijnen bestaan uit toetsbare succescriteria op drie niveaus (A, AA en AAA), waarbij niveau AA de gangbare norm is in wetgeving en aanbestedingen.
In het kort
- WCAG wordt ontwikkeld door het Web Accessibility Initiative (WAI) van het W3C. Versie 2.0 verscheen in 2008, 2.1 in 2018 en 2.2 in 2023.
- Alle criteria vallen onder vier principes: waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust.
- Niveau AA is de standaard waarnaar wetten zoals de European Accessibility Act en Nederlandse overheidsregels verwijzen.
- Toegankelijkheid gaat niet alleen over schermlezers, maar ook over contrast, toetsenbordbediening, duidelijke formulieren en foutmeldingen.
Wat is WCAG?
WCAG is een set richtlijnen die beschrijft hoe je digitale inhoud bruikbaar maakt voor zoveel mogelijk mensen, ook voor wie slecht ziet, doof of slechthorend is, motorische beperkingen heeft of moeite heeft met lezen en concentratie. Volgens Odido, dat zich baseert op digitoegankelijk.nl, gaat het in Nederland om ongeveer 4,5 miljoen mensen met een beperking of chronische ziekte.
De richtlijnen zijn technologieneutraal. Ze schrijven niet voor welke programmeertaal of welk framework je gebruikt, maar beschrijven wat het resultaat moet zijn. Een afbeelding met informatie heeft een tekstalternatief. Een formulier is volledig met het toetsenbord in te vullen. Een foutmelding vertelt wat er mis is en hoe je het oplost.
WCAG geldt voor websites, maar net zo goed voor webapplicaties, klantportalen, interne tools en documenten. Juist in applicaties, waar mensen taken moeten afronden, maakt toegankelijkheid veel verschil.
Welke versies van WCAG zijn er?
| Versie | Jaar | Wat er veranderde |
|---|---|---|
| WCAG 2.0 | 2008 | Introductie van de vier principes en de niveaus A, AA en AAA |
| WCAG 2.1 | 2018 | 17 nieuwe succescriteria, vooral voor mobiel gebruik en cognitieve en visuele beperkingen |
| WCAG 2.2 | 2023 | 9 nieuwe succescriteria, onder meer over focus, sleepbewegingen en inloggen |
| WCAG 3.0 | In ontwikkeling | Nieuwe opzet, nog geen vereiste |
De versies zijn achterwaarts verenigbaar: wie voldoet aan 2.2, voldoet ook aan 2.1 en 2.0. Wetgeving verwijst vaak nog naar 2.1 AA, maar voor nieuwe projecten is 2.2 AA een logisch uitgangspunt.
De vier principes van WCAG
Alle succescriteria zijn ingedeeld onder vier principes, samen afgekort als POUR.
| Principe | Betekenis | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Waarneembaar | Informatie moet waar te nemen zijn | Alt-tekst bij afbeeldingen, ondertiteling bij video, voldoende contrast |
| Bedienbaar | Alle functies moeten te bedienen zijn | Volledige toetsenbordbediening, zichtbare focus, genoeg tijd voor een taak |
| Begrijpelijk | Inhoud en bediening moeten te begrijpen zijn | Duidelijke labels, voorspelbare navigatie, heldere foutmeldingen |
| Robuust | Inhoud moet werken met verschillende hulpmiddelen | Correcte HTML, goede ondersteuning voor schermlezers |
Wat is het verschil tussen niveau A, AA en AAA?
- Niveau A is het minimum. Zonder deze criteria is een site voor sommige groepen onbruikbaar.
- Niveau AA is de praktische en juridische standaard. Het bevat alle A-criteria plus aanvullende eisen, zoals een contrast van minimaal 4,5:1 voor gewone tekst en 3:1 voor grote tekst.
- Niveau AAA is het hoogste niveau, met bijvoorbeeld een contrast van 7:1. Het is meestal niet haalbaar voor een complete site en wordt zelden als eis gesteld.
Wanneer is WCAG verplicht?
Voor Nederlandse overheidsinstanties geldt al langer een verplichting om te voldoen aan WCAG op niveau AA. Sinds 28 juni 2025 geldt daarnaast de European Accessibility Act voor een reeks producten en diensten van bedrijven, zoals webshops, bankdiensten, e-books en vervoersdiensten. Die wet verwijst via een Europese norm naar WCAG op niveau AA. Kleine ondernemingen die diensten leveren, zijn in veel gevallen uitgezonderd. Lees voor de details de uitleg over de European Accessibility Act.
Ook als je niet verplicht bent, is WCAG een bruikbaar kader. Een toegankelijke applicatie is vaak voor iedereen prettiger in gebruik.
WCAG in een webapplicatie: waar let je op?
In een webapplicatie zitten de meeste knelpunten in interactie, niet in tekst. Deze punten verdienen extra aandacht:
- Formulieren. Elk veld heeft een zichtbaar label, verplichte velden zijn herkenbaar en foutmeldingen staan bij het veld.
- Toetsenbord. Menu’s, dialogen, datumkiezers en tabellen werken zonder muis, met een logische volgorde.
- Zichtbare focus. Je ziet altijd waar je bent, ook in complexe schermen.
- Meldingen. Een bevestiging of foutmelding wordt ook door een schermlezer opgemerkt.
- Contrast en kleur. Status wordt niet alleen met kleur aangegeven, maar ook met tekst of een icoon.
- Tabellen en dashboards. Gegevens hebben kopcellen en grafieken een tekstalternatief.
- Inloggen. Geen puzzels of geheugentaken zonder alternatief, zoals WCAG 2.2 vraagt.
Hoe test je op WCAG?
Testen gebeurt in twee lagen. Automatische tools zoals axe, WAVE en Lighthouse vinden snel technische fouten, zoals ontbrekende alt-teksten of te laag contrast. Ze vinden echter maar een deel van de problemen. Daarom is handmatig testen nodig: de applicatie volledig met het toetsenbord doorlopen, testen met een schermlezer en inzoomen tot 200 procent.
Voor een formele verklaring laat je een audit uitvoeren door een gespecialiseerde partij. De uitkomst gebruik je voor een toegankelijkheidsverklaring en een plan om resterende punten op te lossen.
Veelgemaakte fouten
- Een overlay of plug-in als oplossing zien. Een widget die achteraf over een site wordt gelegd, lost de onderliggende problemen in de code niet op.
- Alleen automatisch testen. Tools vinden een deel van de fouten. Toetsenbord en schermlezer blijven nodig.
- Toegankelijkheid pas aan het eind. Contrast, labels en focus horen al in het ontwerp en de wireframes.
- Voorbeeldtekst als label. Grijze voorbeeldtekst in een veld verdwijnt zodra je typt en heeft vaak te weinig contrast.
- Documenten vergeten. Pdf’s en downloads in een portaal vallen ook onder de richtlijnen.
Wat betekent dit voor jouw project?
Toegankelijkheid is goedkoper om vanaf het begin mee te nemen dan om achteraf te herstellen. Ik wil vooraf duidelijk hebben wat we met een eerste versie bedoelen, en daar hoort ook bij welk toegankelijkheidsniveau je nodig hebt.
Bij de calculators van Capaciteitberekenen.nl draait het om invoer, berekening en resultaat. De bouwles daar is: maak de invoer begrijpelijk en de uitkomst bruikbaar. Dat is in de kern ook waar WCAG om vraagt. Duidelijke labels, heldere foutmeldingen en een resultaat dat iedereen kan lezen, helpen elke gebruiker.
Vraag? Stuur me wie je applicatie gaat gebruiken en of er eisen aan toegankelijkheid gelden. Dan nemen we dat mee vanaf de eerste schets. Lees ook wat er komt kijken bij een webapplicatie bouwen.
Veelgestelde vragen over WCAG
Wat betekent WCAG?
WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines. Het zijn de internationale richtlijnen van het W3C voor toegankelijke websites, applicaties en digitale documenten, opgebouwd uit succescriteria op de niveaus A, AA en AAA.
Wat is WCAG 2.2?
WCAG 2.2 is de versie uit 2023 en voegt negen succescriteria toe aan WCAG 2.1, onder meer over zichtbare focus, alternatieven voor sleepbewegingen en toegankelijk inloggen. Wie aan 2.2 voldoet, voldoet ook aan de eerdere versies.
Wat is digitale toegankelijkheid?
Digitale toegankelijkheid betekent dat websites, apps en documenten bruikbaar zijn voor iedereen, ook voor mensen met een visuele, auditieve, motorische of cognitieve beperking. WCAG is de meest gebruikte norm om dat te toetsen.
Verwante termen
European Accessibility Act · Webapplicatie · Wireframe · Mockup · Klikbaar prototype · Functionele eisen
← Terug naar de kennisbank