Wat is low-code?

Definitie: Low-code is een manier van software ontwikkelen waarbij je applicaties grotendeels visueel bouwt, met kant-en-klare bouwblokken, sleepbare schermen en vooraf gemaakte koppelingen, en alleen waar nodig zelf code schrijft. Het doel is sneller ontwikkelen met minder handmatig programmeerwerk.

In het kort

• De term low-code werd in 2014 geïntroduceerd door onderzoeksbureau Forrester.
• Bekende low-code platforms zijn OutSystems, Mendix, Microsoft Power Apps, Appian en Retool.
• Low-code zit tussen no-code (helemaal zonder code) en traditioneel programmeren in.
• Het is sterk voor bedrijfsapplicaties, interne tools en procesautomatisering, maar vraagt aandacht voor licentiekosten en afhankelijkheid van het platform.

Wat is low-code?

Bij traditionele softwareontwikkeling schrijft een ontwikkelaar elke regel code zelf: de schermen, de logica, de database en de koppelingen. Bij low-code is een groot deel daarvan al voorbereid. Je sleept schermonderdelen op hun plek, tekent processen als stroomschema, kiest koppelingen uit een lijst en definieert gegevens in een visuele editor. Alleen voor specifieke logica of uitzonderingen schrijf je zelf code.

Daardoor gaat ontwikkelen sneller, en kunnen ook mensen met minder programmeerervaring meebouwen. Het platform zorgt ondertussen voor veel zaken die bij traditionele ontwikkeling apart moeten worden geregeld, zoals hosting, inloggen en het uitrollen van nieuwe versies. Low-code platforms richten zich vaak op twee groepen: professionele ontwikkelaars die sneller willen werken, en zogenaamde citizen developers, medewerkers uit de organisatie met technisch inzicht maar zonder volledige programmeeropleiding.

Low-code, no-code en maatwerk

Hoe werkt een low-code platform?

• Visueel datamodel. Je definieert gegevens en relaties, zoals klanten, orders en producten.
• Schermontwerper. Je bouwt schermen met slepen en neerzetten, vaak met responsive ontwerp voor desktop en mobiel.
• Procesontwerper. Je tekent werkprocessen, goedkeuringen en beslisregels als stroomschema.
• Koppelingen. Je verbindt de applicatie met bestaande systemen via standaardconnectoren of API’s.
• Eigen code. Waar het visuele niet volstaat, voeg je code toe in een gangbare taal.
• Uitrol en beheer. Het platform regelt vaak hosting, versiebeheer, test- en productieomgevingen en monitoring.

Wie bouwt er met low-code?

Low-code wordt door verschillende groepen gebruikt, elk met een eigen rol:

• Professionele ontwikkelaars gebruiken low-code om sneller standaardonderdelen te bouwen en hun tijd te besteden aan complexe logica en koppelingen.
• Citizen developers zijn medewerkers uit de organisatie, bijvoorbeeld van finance, HR of operations, die met technisch inzicht eenvoudige applicaties voor hun eigen afdeling bouwen.
• IT-afdelingen beheren het platform, bewaken beveiliging en standaarden en ondersteunen de bouwers.
• Implementatiepartners zijn bureaus die gespecialiseerd zijn in een bepaald platform en applicaties voor klanten bouwen.

De combinatie werkt het best als duidelijk is wie wat bouwt. Eenvoudige afdelingsapplicaties kunnen door citizen developers worden gemaakt, terwijl applicaties met klantgegevens, koppelingen of veel gebruikers onder regie van ontwikkelaars en IT vallen.

Bekende low-code platforms

Voordelen van low-code

• Sneller ontwikkelen. Veel standaardonderdelen zijn er al, waardoor je eerder een werkende versie hebt.
• Minder afhankelijk van schaarse ontwikkelaars. Ook medewerkers met technisch inzicht kunnen bijdragen.
• Samenwerking tussen IT en business. Visuele modellen zijn voor beide groepen te begrijpen.
• Ingebouwde beveiliging en beheer. Het platform regelt veel infrastructuur en standaardbeveiliging.
• Snel aanpassen. Wijzigingen in processen zijn vaak snel door te voeren, zonder lange ontwikkeltrajecten.
• Herbruikbare onderdelen. Componenten en koppelingen die eenmaal zijn gemaakt, zijn in andere applicaties opnieuw te gebruiken.

Nadelen en aandachtspunten

• Licentiekosten. Veel platforms rekenen per gebruiker of per applicatie, wat bij groei flink kan oplopen.
• Afhankelijkheid van het platform. Een applicatie is vaak niet eenvoudig mee te nemen naar een ander platform.
• Grenzen aan maatwerk. Zeer specifieke wensen of interfaces zijn soms lastig te realiseren binnen het platform.
• Wildgroei. Als iedereen applicaties kan bouwen, ontstaan er snel veel losse apps zonder eigenaar of beheer, ook wel shadow IT genoemd.
• Prestaties. Bij zeer grote hoeveelheden gegevens of gebruikers kan een low-code applicatie minder efficiënt zijn dan maatwerk.
• Kennis van het platform. Ook low-code vraagt om ervaring, en die is per platform anders.
• Testen en versiebeheer. Visueel bouwen maakt het niet overbodig om wijzigingen te testen en bij te houden welke versie live staat.

Low-code of maatwerk: een rekenvoorbeeld in woorden

Stel dat een organisatie een applicatie nodig heeft voor vijftig medewerkers. Met een low-code platform staat de applicatie er waarschijnlijk sneller, en betaal je daarna een jaarlijkse licentie per gebruiker. Met maatwerk betaal je meer aan het begin, maar daarna vooral hosting en onderhoud. Na een aantal jaren kan het omslagpunt bereikt zijn waarop maatwerk goedkoper uitvalt, zeker als het aantal gebruikers groeit of als ook klanten toegang moeten krijgen. Bij vijf gebruikers en een eenvoudig proces ligt dat omslagpunt juist veel verder weg. Het loont dus om de verwachte groei mee te nemen in de keuze.

Waar komt low-code vandaan?

Het idee om software te bouwen met minder handmatige code is ouder dan de term. In de jaren negentig bestonden al hulpmiddelen om applicaties visueel op te bouwen, zoals tools voor snelle applicatieontwikkeling. In 2014 introduceerde onderzoeksbureau Forrester de term low-code voor platforms die ontwikkelaars in staat stellen om applicaties snel te bouwen met minimale handmatige code. Sindsdien is de markt sterk gegroeid, met platforms van gespecialiseerde leveranciers en van grote softwarebedrijven zoals Microsoft, Salesforce en SAP.

Low-code en AI

AI verandert low-code platforms snel. Veel platforms bieden inmiddels AI-assistenten die op basis van een beschrijving een datamodel, schermen of een proces voorstellen, of die helpen bij het schrijven van formules en code. Daarnaast kun je AI-diensten als bouwblok in een applicatie opnemen, bijvoorbeeld om documenten uit te lezen of teksten te laten samenvatten. Tegelijk zijn AI app builders opgekomen die vanuit een beschrijving direct een applicatie met code maken. De grens tussen low-code, no-code en AI-gegenereerde software wordt daardoor kleiner. De vragen blijven wel dezelfde: wie beheert de applicatie, waar staan de gegevens en hoe afhankelijk ben je van het platform?

Voorbeelden van low-code toepassingen

• Goedkeuringsprocessen, zoals verlofaanvragen, inkoopaanvragen of declaraties met een vaste route langs leidinggevenden.
• Klantportalen waarin klanten aanvragen indienen en de status volgen.
• Inspectie- en servicetoepassingen voor monteurs, met formulieren, foto’s en handtekeningen op een tablet.
• Dashboards en overzichten die gegevens uit meerdere systemen samenbrengen.
• Vervanging van spreadsheets die door veel mensen worden gedeeld en bewerkt.
• Koppelingen en automatiseringen tussen bestaande systemen.

Wat kost low-code?

Low-code platforms werken meestal met licenties. Veel platforms rekenen per gebruiker per maand, andere per applicatie of op basis van gebruik. Voor kleine toepassingen met weinig gebruikers kan dat voordelig zijn. Bij honderden gebruikers, of als ook klanten moeten inloggen, kunnen de licentiekosten flink oplopen. Reken daarnaast op de tijd van ontwikkelaars of consultants die het platform kennen, en op beheer. Vergelijk de totale kosten over meerdere jaren met de kosten van maatwerk, en kijk ook wat een overstap later zou kosten.

Governance: low-code in goede banen

Omdat low-code het bouwen toegankelijker maakt, is het verstandig om afspraken te maken over wie wat mag bouwen. Denk aan een overzicht van alle applicaties met een eigenaar, regels voor welke gegevens in welke applicaties mogen, een vaste manier van testen en publiceren, en een beheerder die het platform bewaakt. Zo voorkom je dat er na een paar jaar tientallen applicaties draaien waarvan niemand meer weet wie ze onderhoudt.

Wanneer is low-code een goede keuze?

• Je wilt snel een bedrijfsapplicatie of interne tool bouwen voor een duidelijk proces.
• Je organisatie werkt al met een platform zoals Microsoft 365, waar Power Apps goed op aansluit.
• Je hebt meerdere vergelijkbare applicaties nodig, zoals formulieren, goedkeuringen en overzichten.
• Er is iemand in de organisatie die het platform kan beheren en de applicaties kan onderhouden.
• Het aantal gebruikers is overzichtelijk en voorspelbaar, zodat de licentiekosten in verhouding blijven.
• Snelheid van oplevering is belangrijker dan volledige controle over techniek en hosting.

Maatwerk is logischer als de applicatie de kern van je bedrijf is, als licentiekosten bij veel gebruikers te hoog worden, of als je volledige vrijheid wilt in vormgeving, techniek en hosting.

Wat betekent dit voor jouw project?

Bij een nieuw idee onderzoek ik eerst of een bestaand pakket, een koppeling of maatwerk het beste past. Low-code hoort in die afweging. Voor een team dat al in een platform als Microsoft 365 werkt, kan een low-code applicatie een snelle en logische oplossing zijn. Voor een applicatie die klanten gebruiken of die de kern van je bedrijf vormt, kijk ik ook naar de kosten op lange termijn en de afhankelijkheid van het platform.

Twijfel je tussen low-code, no-code en maatwerk? Stuur me voor wie het is, wat er nu gebeurt en wat de eerste versie moet oplossen. Dan bepalen we samen de logische eerste stap.

Veelgestelde vragen over low-code

Wat is low-code?

Low-code is een manier van software ontwikkelen waarbij je applicaties grotendeels visueel bouwt met kant-en-klare bouwblokken, en alleen waar nodig zelf code schrijft. Het doel is sneller ontwikkelen met minder handmatig programmeerwerk.

Wat is het verschil tussen low-code en no-code?

Bij no-code bouw je zonder code, volledig visueel, en ben je beperkt tot wat het platform biedt. Bij low-code bouw je ook grotendeels visueel, maar kun je code toevoegen voor specifieke logica, waardoor complexere toepassingen mogelijk zijn.

Wat zijn voorbeelden van low-code platforms?

Bekende low-code platforms zijn OutSystems, Mendix, Microsoft Power Apps, Appian en Retool. Ze worden vooral gebruikt voor bedrijfsapplicaties, interne tools en procesautomatisering.

Verwante termen

No-code · Bubble · Maatwerk software · Interne tool · Bedrijfsapplicatie · Vendor lock-in · Build vs buy