Definitie: De AI Act, in het Nederlands de AI-verordening, is de Europese wet die regels stelt aan het ontwikkelen, aanbieden en gebruiken van kunstmatige intelligentie in de Europese Unie. De wet deelt AI-systemen in naar risico: hoe groter het risico voor mensen, hoe strenger de eisen.
In het kort
- De AI Act onderscheidt vier risiconiveaus: onaanvaardbaar (verboden), hoog, beperkt en minimaal risico.
- De regels gaan gefaseerd in: verboden toepassingen en AI-geletterdheid sinds 2 februari 2025, regels voor algemene AI-modellen sinds 2 augustus 2025 en transparantieplichten vanaf 2 augustus 2026.
- De wet geldt voor aanbieders die AI-systemen op de markt brengen én voor organisaties die AI gebruiken, de zogeheten gebruiksverantwoordelijken.
- Boetes lopen op tot 35 miljoen euro of 7 procent van de wereldwijde jaaromzet voor verboden toepassingen; voor het mkb geldt het laagste van de twee bedragen.
Wat is de AI Act?
De AI Act is een Europese verordening. Dat betekent dat de regels direct gelden in alle lidstaten, zonder dat elk land een eigen wet hoeft te maken. De Europese Commissie deed het voorstel in april 2021, in december 2023 kwam er een politiek akkoord en in 2024 werd de wet aangenomen.
Het doel is mensen te beschermen tegen schadelijke toepassingen en bedrijven één helder kader te bieden.
De AI Act staat naast de AVG. De AVG gaat over persoonsgegevens; de AI Act over de AI-systemen zelf. Verwerkt een AI-toepassing persoonsgegevens, dan gelden beide.
Welke risiconiveaus kent de AI Act?
| Risiconiveau | Wat valt eronder | Wat geldt er |
|---|---|---|
| Onaanvaardbaar risico | Social scoring door overheden, manipulatieve AI, emotieherkenning op werk of school | Verboden |
| Hoog risico | AI bij werving en selectie, kredietbeoordeling, onderwijs, kritieke infrastructuur, medische hulpmiddelen | Strenge eisen: risicobeheer, technische documentatie, menselijk toezicht, registratie, conformiteitsbeoordeling |
| Beperkt risico | Chatbots, AI-gegenereerde teksten, beelden en deepfakes | Transparantieplicht: mensen moeten weten dat ze met AI te maken hebben |
| Minimaal risico | Spamfilters, AI in spellen, eenvoudige aanbevelingen | Geen nieuwe verplichtingen |
De meeste AI-toepassingen in het mkb vallen onder beperkt of minimaal risico. Een chatbot op een website, een tool die conceptteksten maakt of een systeem dat documenten samenvat, valt doorgaans niet onder hoog risico. Dat verandert zodra AI meebeslist over mensen, bijvoorbeeld bij het selecteren van sollicitanten of het beoordelen van kredietwaardigheid.
Daarnaast kent de AI Act aparte regels voor algemene AI-modellen (general purpose AI), zoals de grote taalmodellen achter ChatGPT en Claude. Die verplichtingen liggen vooral bij de makers van die modellen, niet bij bedrijven die ze via een API gebruiken.
Wanneer gaan de regels in?
| Datum | Wat gaat in |
|---|---|
| 2 februari 2025 | Verbod op onaanvaardbare AI en de plicht tot AI-geletterdheid |
| 2 augustus 2025 | Regels voor algemene AI-modellen en governance |
| 2 augustus 2026 | Algemene toepassing, waaronder de transparantieplichten voor beperkt risico |
| 2 augustus 2027 | Overgangsdatum voor algemene AI-modellen die vóór augustus 2025 op de markt kwamen |
Voor hoog-risicosystemen is de kalender aangepast. Volgens Legiscope trad in juli 2026 de AI Omnibus in werking, en noemt het artikel 2 december 2027 voor hoog-risicosystemen uit bijlage III van de wet en 2 augustus 2028 voor systemen uit bijlage I. Controleer de actuele data bij de Europese Commissie, want de planning is in beweging.
Aanbieder of gebruiksverantwoordelijke?
De AI Act verdeelt verplichtingen over rollen. Welke rol je hebt, bepaalt wat je moet doen.
- Aanbieder. Je ontwikkelt een AI-systeem, of laat het ontwikkelen, en brengt het onder eigen naam op de markt of in gebruik. Aanbieders dragen de meeste verplichtingen, zeker bij hoog risico.
- Gebruiksverantwoordelijke. Je gebruikt een AI-systeem binnen je organisatie, zoals een AI-assistent of een chatbot van een leverancier. Je moet het systeem gebruiken zoals bedoeld, toezicht houden en zorgen voor transparantie naar de mensen die ermee te maken krijgen.
Laat je een eigen applicatie bouwen waarin AI zit, bijvoorbeeld een klantportaal met een chatfunctie, dan kun je zelf als aanbieder gelden.
Wat is AI-geletterdheid?
Sinds 2 februari 2025 moeten organisaties die AI aanbieden of gebruiken ervoor zorgen dat hun medewerkers voldoende kennis hebben van AI. Dat heet AI-geletterdheid. Medewerkers moeten begrijpen wat de tools die ze gebruiken wel en niet kunnen, welke fouten ze kunnen maken en wanneer menselijke controle nodig is.
Wat betekent de AI Act voor het mkb?
Voor de meeste kleine bedrijven komen de verplichtingen neer op een paar concrete stappen:
- Breng in kaart welke AI je gebruikt, van ChatGPT tot AI-functies in bestaande software.
- Bepaal per toepassing het risiconiveau en je rol: aanbieder of gebruiksverantwoordelijke.
- Zorg voor transparantie. Laat bezoekers weten dat ze met een chatbot praten en label AI-gegenereerde content waar dat nodig is.
- Regel AI-geletterdheid met korte afspraken en uitleg voor medewerkers.
- Leg menselijk toezicht vast. Wie controleert de uitkomst voordat die naar een klant gaat of een besluit beïnvloedt?
Andere overtredingen dan verboden praktijken kunnen volgens Legiscope leiden tot boetes tot 15 miljoen euro of 3 procent van de omzet.
Wat betekent dit voor jouw project?
Bij AI in een applicatie vind ik het belangrijk dat zichtbaar blijft wat de software voorbereidt en wat een mens beslist. In Contentooo loopt de route van intake en onderzoek via conceptgeneratie naar controle, vrijgave en klantakkoord. AI helpt bij de verwerking; de inhoudelijke controle en het akkoord blijven bij mensen. Dat onderscheid tussen input, voorstel, keuze en uitvoering maakt een systeem begrijpelijker, en sluit aan bij wat de AI Act vraagt aan transparantie en menselijk toezicht.
Ik beoordeel geen juridische naleving. Wel kijk ik bij een nieuw idee analytisch naar het proces: wat komt binnen, wie moet ermee verder en welke informatie heeft die persoon nodig? Daaruit volgt waar AI zinvol is en waar een mens moet meekijken.
Wil je AI inzetten in een proces, maar wil je dat het controleerbaar blijft? Stuur me hoe het proces nu loopt en wie ermee werkt. Dan bepalen we samen de logische eerste stap.
Veelgestelde vragen over AI Act
Wat is de AI Act?
De AI Act is de Europese wet die regels stelt aan het ontwikkelen en gebruiken van kunstmatige intelligentie. De wet deelt AI-systemen in vier risiconiveaus in, van verboden tot minimaal risico, met strengere eisen naarmate het risico groter is.
Geldt de AI Act ook voor het mkb?
Ja, de AI Act geldt voor alle organisaties die AI aanbieden of gebruiken, ongeacht hun grootte. Voor de meeste mkb-bedrijven gaat het vooral om AI-geletterdheid van medewerkers en transparantie, bijvoorbeeld bij chatbots en AI-gegenereerde content.
Wanneer gaat de AI-verordening in?
De AI-verordening gaat gefaseerd in. Het verbod op onaanvaardbare AI en de plicht tot AI-geletterdheid gelden sinds 2 februari 2025, regels voor algemene AI-modellen sinds 2 augustus 2025 en de transparantieplichten vanaf 2 augustus 2026; de eisen voor hoog-risicosystemen volgen later.
Verwante termen
Privacy by design · AI-chatbot · AI-automatisering · Agentic AI · Datasoevereiniteit en EU-hosting · Lokale LLM
← Terug naar de kennisbank